ZZP’er in de zorg en de Wkkgz: volg professionele standaarden

07/06/2017
door Lex Tabak

Binnenkort komt er een handreiking uit vanuit het ministerie van VWS die beschrijft waar zzp’ers in de zorg, ofwel ‘solistisch werkende zorgverleners’ binnen de Wkkgz aan moeten voldoen. Verleen je zorg voor eigen clienten of doe je dat in opdracht voor een andere organisatie, dan dien je alle eisen op orde te hebben. In een serie artikelen beschrijf ik de verschillende onderwerpen. Deze onderwerpen hebben betrekking op één van de volgende vier onderwerpen: ‘het opzetten van een kwaliteitssysteem’, ‘hoe om te gaan met klachten’, ‘het leren van incidenten’ en ‘overige wettelijke verplichtingen’. Ben je solistisch werkende zorgverlener, dan dien je al deze vier onderwerpen uit te werken. 

Dit artikel heeft betrekking op ‘volg professionele standaarden’, onder het hoofdstuk ‘het opzetten van een kwaliteitssysteem’.

Een zzp’er in de zorg dient een eigen kwaliteitssysteem te hebben, net zoals dat bij een reguliere zorgorganisatie ook het geval is. Echter, dit hoeft niet zo uitgebreid te zijn als bij een reguliere zorgorganisatie. De eisen zijn dus beperkter dan bij reguliere organisaties, maar uitgebreider dan ze voor 1-1-2016 waren. Sinds die datum staat de zzp’er in de zorg namelijk benoemd in de kwaliteitswet Wkkgz. Als ZZP-er in de zorg dien je aan cliënten, verzekeraars en/of Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) aan te kunnen tonen dat je goede zorg verleent en op verbetering van uw zorgverlening gericht bent. Je moet dus een lerende zorgverlener zijn. Daar is een kwaliteitssysteem voor nodig, zo stelt de wetgever.

Volg professionele standaarden
Eén van de onderdelen binnen het kwaliteitssysteem betreft het volgen van professionele standaarden. Deze professionele standaarden zijn in feite datgene dat door de beroepsgroep zelf als professioneel handelen wordt gezien. Of zoals beroepsorganisatie V&VN het bijvoorbeeld beschrijft: “De professionele standaard is de kapstok waaraan de algemeen aanvaarde uitgangspunten van de zorgverlening zijn opgehangen. Denk hierbij aan richtlijnen, de beroepscode, de beroepsprofielen, regel- en wetgeving, normen en eisen van het kwaliteitsregister, handreikingen etc.” Dat wil dus zoveel zeggen als dat je alle aspecten van je vak in beeld hebt en dat je snapt wat er van je verlangd wordt als je je vak uitoefent. Dat betreft dus meer dan alleen jouw individuele interpretatie over wat professioneel handelen is, maar heeft betrekking op wat jouw beroepsgroep vindt dat professioneel handelen is.

Ik geloof in een volwaardige positie voor zzp’ers in de zorg binnen en zet mij daar sinds 2006 voor in.
Steun je mijn activiteiten voor zzp’ers in de zorg?
Word dan lid van SoloPartners; de partij die mijn activiteiten mogelijk maakt.

Wil je voldoen aan de Wkkgz dien je te achterhalen wat de professionele standaard, beroepscode of leidraad is die voor jouw beroepsgroep van toepassing is. Voor een groot aantal beroepen in de zorg is er een beroepsorganisatie, die zich dagelijkse bezig houdt met de ontwikkeling van jouw vak. Kom je daar niet helemaal uit, dan kan het Zorginstituut je met de site Zorginzicht misschien verder helpen. Het komt voor dat er nog geen beroepsorganisatie bestaat voor een specifieke doelgroep binnen de solisten van de Wkkgz. In zo’n geval dien je op andere wijzes te komen tot weloverwogen professioneel oordeel over waarom je de dingen doet die je doet. Kom je zelf tot zo’n oordeel, of besluit je af te wijken van de geldende beroepsstandaard die er is, beschrijf dan waarom je dat doet in het clientdossier. Op die wijze bewijs je dat je nadenkt over welke keuzes je maakt en waarom.

Tenslotte hoort ook afbakening bij de professionele standaard. Weten wat je wel kunt, is minstens net zo belangrijk als weten wat je niet kunt. Het is zeer risicovol als je een zorgaanbieder hebt – dus zorgverlener in dit geval – die aangeeft dat hij of zij ‘alles kan’ en dat ‘alles mogelijk is’. Op welk moment je dingen niet doet en overlaat aan een zorgverlener met een andere of hogere specialisatiegraad, heeft alles te maken met professionaliteit. Welke clienten kun je zelf zorg verlenen en in welke gevallen delegeer je de zorg naar een andere partij? Het maken van afspraken hierover en het beschrijven van die afspraken is van groot belang.

En hoe vindt de controle dan plaats?
Stel dat je ondervraagd wordt door de IGZ, wat gebeurt er dan? Op welke wijze kijken zij naar de zorgverlener? Tot nu toe heeft de IGZ zich helaas nog niet uitgesproken over de wijze waarop zij zzp’ers beoordeeld. Hieronder een passage uit een ander toezichtskader van de IGZ, dat op dit onderdeel bij zzp verzorgenden en verpleegkundigen best weleens van toepassing zou kunnen zijn. Ik geef hem mee ter overweging.

De norm: Zorgverleners maken hun professionele afwegingen over de benodigde zorg, ondersteuning en risico’s op basis van de wensen, behoeften, mogelijkheden en beperkingen van de cliënt. 

De inspectie kijkt hoe zorgmedewerkers als professional beoordelen welke zorg iemand nodig heeft. Daarnaast kijkt de inspectie hoe zorgmedewerkers afwegingen maken tussen de eigen regie van de cliënt en mogelijke risico’s die daarmee samengaan. Worden de wensen en behoeften en de regie van de cliënt hierin goed meegewogen? Worden risico’s goed in beeld gebracht? En worden deze goed afgewogen? Ook kijkt de inspectie bijvoorbeeld hoe de zorgaanbieder ervoor zorgt hij/zij op de hoogte is van deze risico’s. Een belangrijk aandachtspunt voor de inspectie is hoe de keuze wordt gemaakt om vrijheidsbeperkende maatregelen in te zetten. Hoe wordt dit overlegd met de cliënt of met zijn naasten? En hoe, wanneer en hoe vaak worden deze keuzes gemaakt, geëvalueerd en aangepast? Daarnaast let de inspectie erop of de zorg die is afgesproken op het juiste moment wordt gegeven en past bij de behoefte van de cliënt op dat moment.

Tot zover het onderwerp ‘volg professionele standaarden’. Dit onderwerp is op zichzelf al behoorlijk en hij maakt onderdeel uit van het bredere onderwerp ‘kwaliteitssysteem’, dat op zijn beurt weer onderdeel uitmaakt van vier onderwerpen waar de zzp’er aan moet voldoen. Niet iedereen heeft zin om dit allemaal zelf uit te werken en te organiseren. Binnenkort schrijf ik over dienstverlening en het HKZ keurmerk voor zzp’ers, die al deze onderwerpen in zich dragen, zodat zzp’ers niet het wiel zelf hoeven uit te vinden.

Lex Tabak

Over

Lex Tabak. MSc. werkt als coach, adviseur, expert en toezichthouder binnen het publieke domein. Op dit blog valt veel terug te lezen over zelfstandige zorgprofessionals. Sinds 2006 zet hij zich in voor de positionering van deze zzp’ers in de zorg. De activiteiten voor deze groep worden inmiddels duurzaam gefaciliteerd door branche organisatie Solopartners. Voor een uitgebreide kennismaking klik hier , voor contact hier.