Achtergrond voortgang modelovereenkomsten zorg

24/02/2016
door Lex Tabak

Zorgvisie opent vandaag met de problematiek rondom modelovereenkomsten voor zzp’ers. Vanuit mijn perspectief wat achtergrond over de tussenstand omtrent de modelovereenkomsten in de zorg. 

Ik geloof in een volwaardige positie voor zzp’ers in de zorg binnen en zet mij daar sinds 2006 voor in.
Steun je mijn activiteiten voor zzp’ers in de zorg?
Word dan lid van SoloPartners; de partij die mijn activiteiten mogelijk maakt.

Wat is in de kern het probleem?
Een zzp’er mag geen hierarchische relatie hebben met zijn opdrachtgever. Vrij vertaald: hij mag niet aangestuurd worden. Hierarchie is een van de drie fundamentele peilers van een arbeidsrelatie en als dit aanwezig is, dan behoudt de zzp’er zijn of haar zelfstandigheid niet. Dit was al zo, ook voor de wet DBA, de wet die modelovereenkomsten introduceert en blijft ook zo. Naast die nieuwe wet DBA, is een andere wet per 1 januari jongstleden van kracht geworden, de nieuwe kwaliteitswet Wkkgz. Deze stelt dat als een zzp’er als onderaannemer actief is van een zorgorganisatie, hij de eindverantwoordelijkheid niet heeft. Oftewel, de zzp’er zal wel aangestuurd worden in zo’n geval zo lijkt de heersende gedachte bij het ministerie van Financien. Onverenigbaar dus, want in de kwaliteitswet staat nu het argument vermeld om te veronderstellen dat de zzp’er niet zelfstandig blijft.

Hoe lang weten we dit al?
Dat de kwaliteitswet voor het eerst zelfstandigen zou benoemen, was al lange tijd duidelijk. Dat de modelovereenkomsten niet goedgekeurd zouden worden is het laatste ruime half jaar duidelijk geworden. Dit probleem speelt dus sinds medio 2015. Vervelende situatie voor de zzp’ers in de zorg en haar opdrachtgevers is dat er vorig jaar 1 (één) modelovereenkomst goedgekeurd is en daarmee het rookgordijn ontstond dat ‘goedgekeurde modelovereenkomst’ heette. Opgesteld door een zorgkoepel en FNV Zelfstandigen. Een aantal opdrachtgevers stelde dat het ‘geregeld was’ en dat er nu ‘veilig gewerkt’ kon worden. De overwinnig werd uitvoerig door FNV gecommuniceerd. Lex zat ernaast en Henk had gelijk. Ik had het oprecht graag zo gezien, maar helaas.

Let op, deze goedgekeurde overeenkomst was de allereerste modelovereenkomst ooit – dus ook van de andere sectoren die werken met zzp’ers. Laat nu precies deze modelovereenkomst, die mogelijk zelfs de potentie van modelovereenkomsten bij Financien onder de aandacht bracht en uiteindelijk leidde tot nieuwe wetgeving, precies de modelovereenkomst zijn die nu onder druk staat. Immers, het hierboven beschreven probleem van hiërarchie is namelijk precies hetzelfde bij de goedgekeurde modelovereenkomst, als bij de niet goedgekeurde overeenkomsten.

Hoe reageert het veld?
Het veld wordt nerveus. En terecht, de overeenkomsten gaan per 1 mei in. Alhoewel ik de door Zorgvisie gestelde honderden modelovereenkomsten ietwat ruim bemeten vind, weet ik dat er in ieder geval enkele tientallen liggen. Branche organisaties, bemiddelaars, zorgorganisaties, gerenomeerde accountantbureaus; allemaal stuurden ze modelovereenkomsten in en allemaal hopen ze op een werkend principe en dus goedkeuring. Niets komt terug vanuit de Belastingdienst als het de zorg aangaat en dat heeft alles te maken met de onverenigbaarheid van de twee wetten. Een van de bemiddelende organisaties in de zorg was afgelopen zondag bij Nieuwsuur aan het woord. Ik word inmiddels in brede zin benaderd door bureaus om samen op te trekken in dit dossier. Een unicum. ZZP’ers zelf tasten ook in het duister. Het viertal bijeenkomsten  voor zzp’ers zaten binnen drie dagen vol. De modelovereenkomsten zelf zijn al wat verwarrend voor veel zzp’ers, laat staan dat het aspect zorgwetgeving aanvullend opspeelt.

Weten kamerleden dit?
Ja, de eerste kamervragen zijn inmiddels gesteld.

Waarom is dit een probleem?
Ik heb oprecht geen idee hoeveel zzp’ers er momenteel als onderaannemer actief zijn in het veld voor zorgorganisaties, maar ik vermoed dat het er vele duizenden zijn. Zelf denk ik meer dan de maximaal 7200 die de ministeries in 2014 becijferden. Het aantal zzp’ers in de zorg neemt ieder jaar toe, ondanks de zware omstandigheden die zij trotseren – ze hebben geen eenvoudige positie gehad de afgelopen tien jaar. Niemand kan precies vaststellen hoe groot de groep is, simpelweg omdat ze afgeschermd worden door opdrachtgevers die zelf de verantwoordelijkheid op zich nemen. Veel zzp’ers zijn volledig als onderaannemer actief en zitten vol met werk. Deze zijn niet zichtbaar op internet of bij bijeenkomsten. Als je echter het aspect terminale thuiszorg neemt, dan werd het leeuwendeel aan 24 uurs diensten dichtgelopen door zzp’ers. De flexibele schil die zzp’ers in de zorg bieden is een forse naar mijn mening. Het zou zonde zijn als dit per 1 mei aanstaande onder druk komt te staan doordat opdrachtgevers zich onnodig anders op gaan stellen.

Lex Tabak

Over

Lex Tabak. MSc. werkt als coach, adviseur, expert en toezichthouder binnen het publieke domein. Op dit blog valt veel terug te lezen over zelfstandige zorgprofessionals. Sinds 2006 zet hij zich in voor de positionering van deze zzp’ers in de zorg. De activiteiten voor deze groep worden inmiddels duurzaam gefaciliteerd door branche organisatie Solopartners. Voor een uitgebreide kennismaking klik hier , voor contact hier.