Is de cooperatie het antwoord op de VAR problematiek?

30/04/2014
door Lex Tabak

Vele duizenden lezers trekken inmiddels maandelijks aan dit blog voorbij. Het aantal reacties in mijn mailbox neemt als gevolg daarvan ook toe. Veel steunbetuigingen over de neutrale informatie (met kritische noot) die ik tracht te presenteren, worden afgewisseld met veel vragen over zelfstandig ondernemerschap. Wat mag wel, wat mag niet? Door de recente aandacht voor de coöperatieve vereniging, wordt deze ondernemingsvorm gezien als een mogelijk antwoord op de fiscale problematiek merk ik. De vraag is echter of dat ook zo is.

Alhoewel ik groot voorstander ben van de coöperatie als gezamenlijke onderneming, zie ik deze ondernemingsvorm in relatie tot de VAR problematiek niet als een oplossing. De problemen die er namelijk vanuit de wetgeving zijn met betrekking tot de VAR, hebben voornamelijk te maken met de structuur waar het individu -de zzp’er- in terecht komt. Ook binnen een coöperatie blijft die zzp’er bestaan, alleen dan als lid. Als een zelfstandige werkt voor een zorgorganisatie (al dan niet via bemiddeling), dan is het standpunt van de fiscus dat deze zzp’er gestuurd wordt in de werkzaamheden. In tegenstelling tot wat vaak aangegeven wordt, is dat het aspect van bemiddeling niet per se dominant in het oordeel dat de VAR WUO onder druk staat. De praktisch uitvoering van werkzaamheden is alles bepalend. 

Mocht je dus met elkaar samenwerken binnen een coöperatie en jezelf zonder bemiddeling aanbieden bij een zorgorganisatie, dan wil dat allerminst zeggen dat je veilig onderneemt. Immers, het individu werkt uiteindelijk nog steeds voor de zorgorganisatie. Dat je er een coöperatie tussen zet doet daar niets aan af. De ketting is net zo sterk als de zwakste schakel en de eenmanszaak – de zzp’er – zal dus op dezelfde wijze afgerekend worden als het oordeel dat hij/zij zou krijgen zonder coöperatieve samenwerking. Die schakel blijft dus zwak. Sterker nog, met de coöperatie creëer je in feite een soort van bemiddelende / coördinerende instantie tussen opdrachtnemer (zzp’er) en opdrachtgever (organisatie), dus je moet ook binnen de uitgangspunten van de coöperatie nog goed opletten of je jezelf niet in meer problemen brengt dan oplossingen creëert. 

Wat voorbeelden:

– Een samenwerkingsverband van zzp’ers binnen een bepaalde regio hebben een coöperatie opgericht die zich richt op particulieren en PGB houders. In dit voorbeeld kunnen de zzp’ers een rechtstreeks contract met de client (de klant) organiseren, los van de coöperatie. De zzp’er bepaalt zelf de structuur van werkzaamheden en zal zijn VAR WUO kunnen behouden.

– Een samenwerkingsverband van zzp’ers binnen een bepaalde regio hebben een coöperatie opgericht die zich richt op particulieren en PGB houders. In dit voorbeeld is de zzp’er lid van de coöperatie en heeft de coöperatie een leveringsovereenkomst met de client. De zzp’er stuur zijn/haar factuur naar de coöperatie (de klant) en de coöperatie stuurt een factuur naar de client. De zzp’er moet zich houden aan de structuur van werkzaamheden van de coöperatie. De VAR WUO zal onder druk staan doordat de coöperatie gezien wordt als bemiddelende instantie. De zzp’er functioneert namelijk binnen de structuur van de coöperatie. 

– Een samenwerkingsverband van zzp’ers binnen een bepaalde regio hebben een coöperatie opgericht die zich richt op particulieren en PGB houders. In dit voorbeeld is de zzp’er lid van de coöperatie en heeft de coöperatie een leveringsovereenkomst met de client. De zzp’er stuurt echter nu zijn/haar factuur rechtstreeks naar de particulier / PGB houder en de coöperatie stuurt een factuur naar de client voor bemiddeling. De zzp’er moet zich houden aan de structuur van werkzaamheden van de coöperatie die vastgelegd is in de leveringsovereenkomst tussen client en coöperatie. De VAR WUO zal onder druk staan doordat de coöperatie gezien wordt als bemiddelende instantie. De zzp’er functioneert namelijk binnen de structuur van de coöperatie. 

– Een samenwerkingsverband van zzp’ers binnen een bepaalde regio hebben een coöperatie opgericht die zich richt op de flexibele schil voor zorgorganisaties. In dit voorbeeld kunnen de zzp’ers een rechtstreeks contract met de zorgorganisatie (de klant) organiseren, los van de coöperatie. De zzp’er moet zich houden aan de structuur van werkzaamheden van de zorgorganisatie, zoals naleven van werktijden in een rooster, gebruik van het kwaliteitssysteem, aansturing door een leidinggevende, etc. De zzp’er functioneert binnen de structuur van de zorgorganisatie en de VAR WUO staat als gevolg daarvan onder druk.

– Een samenwerkingsverband van zzp’ers binnen een bepaalde regio hebben een coöperatie opgericht die zich richt op de flexibele schil voor zorgorganisaties.In dit voorbeeld sluit de zzp’er een lidmaatschap af bij de coöperatie en heeft de zorgorganisatie een leveringsovereenkomst met de coöperatie anderzijds. De zzp’er stuur zijn/haar factuur naar de coöperatie (de klant) en de coöperatie stuurt een factuur naar de zorgorganisatie. De zzp’er moet zich houden aan de structuur van werkzaamheden van de coöperatie én aan de structuur van de werkzaamheden binnen de zorgorganisatie. De VAR WUO zal onder druk staan doordat de coöperatie gezien wordt als bemiddelende instantie en de zorgorganisatie gezien wordt als sturend in de werkzaamheden die er praktisch uitgevoerd moeten worden.

Een greep uit de mogelijke scenario’s en geenszins volledig te noemen. Wat ik wil laten zien is dat de uiteindelijke klant, de partij waar de werkzaamheden voor vervuld worden, ook zonder bemiddeling alles bepalend zijn voor het handhaven van de VAR WUO. Zijn die werkzaamheden voor een organisatie, dan is dit problematisch. Zijn deze werkzaamheden voor particulieren, dan is er mogelijk een veilige situatie, maar dat had je ook zonder coöperatie afgekund. Als de zzp’er zich laat bemiddelen richting een zorgorganisatie, dan is deze helemaal kansloos, omdat dan de bemiddelaar en de uiteindelijke klant gezien worden als een partij die de structuur aanlegt. Kortom, ook onder het mom van de coöperatie, is het geenszins een feit dat de zzp’er veilig kan ondernemen. Aan wie die coöperatie zorg levert, hoe de contractering georganiseerd is en in welke mate er sprake is van bemiddeling / facilitering, zijn belangrijke factoren bij het kiezen voor deze ondernemingsvorm. De coöperatie als universele oplossing gaat mij dus te ver.

Op dit blog schrijf ik over zaken die mij opvallen als zelfstandig ondernemer in de zorg. Ik ben momenteel als adviseur, coach en interim manager actief binnen de sector die ik aanvankelijk als verpleegkundige heb leren kennen. Voor een uitgebreide kennismaking klik hier, voor contact hier.

Lex Tabak

Over

Lex Tabak. MSc. werkt als coach, adviseur, expert en toezichthouder binnen het publieke domein. Op dit blog valt veel terug te lezen over zelfstandige zorgprofessionals. Sinds 2006 zet hij zich in voor de positionering van deze zzp’ers in de zorg. De activiteiten voor deze groep worden inmiddels duurzaam gefaciliteerd door branche organisatie Solopartners. Voor een uitgebreide kennismaking klik hier , voor contact hier.