Nullijn

De nullijn is hier. Over de afgelopen jaren heb ik mij verdiept in de marktpositie van zzp-ers in de zorg en een cruciaal document is nu uitgegeven door VWS. Een van de voornaamste struikelblokken die de zzp-ers ervaren is het verlenen van Zorg in Natura thuiszorg, of eerder: de onmogelijkheid om deze te mogen verlenen. Je mag als eenpitter geen onderaannemer zijn van een thuiszorginstelling en je mag niet zelfstandig contracteren richting een Zorgkantoor, zonder daarbij in loondienst geforceerd te worden.

Deze ene zin belichaamd een groot aantal problemen en het vormt met regelmaat de rode lijn in mijn betoog om te streven naar een verankerde positie voor zzp-ers. De redenen waarom dit niet toegestaan is, liggen met name binnen het uitvoeringsbesluit AWBZ enerzijds en fiscale regelving anderzijds besloten. De zzp-er ervaart bij ZiN thuiszorg zo’n hoge mate van hiërarchie dat het niet als ondernemerschap aangemerkt kan worden, aldus de fiscus.Het AWBZ uitvoeringsbesluit stelt dat alleen een organisatie mag aanbesteden bij een Zorgkantoor en de (natuurlijke) persoon die de zzp-er is, blijkt kansloos. De twee wegen die de ondernemer dus kan bewandelen: zelf aanbesteden en onderaannemen, zijn dus onmogelijk.

Als je je realiseert dat tweederde van de thuiszorgmarkt ZiN is en er zzp-ers (verpleegkundigen en verzorgenden) staan te trappelen om die zorg te verlenen, dan is het onmogelijk te begrijpen dat deze zorgverleners aan de zijlijn staan en daar voorlopig blijven staan. Op zijn vroegst zal het in 2012 mogelijk zijn dat zzp-ers zelfstandig met een Zorgkantoor productie afspraken kunnen gaan maken omtrent ZiN thuiszorg. Schattingen reiken ondertussen zover dat er 400.000 extra (!) personen nodig zijn in de zorgsector in 2025.

Terug naar dat document. Dit document zet wat mij betreft voor het eerst duidelijk uiteen wat de positie van de zorgverlener is inzake Zorg in Natura thuiszorg. De strekking van deze brief: Zorg in Natura thuiszorg = dienstbetrekking. De afgelopen jaren is er veel te doen geweest over een constructie die dit type zorg wel konden koppelen aan zzp-ers, maar die poging faalde. Die goedbedoelde poging had een naam: Convenant bemiddeling in de thuiszorg bij AWBZ erkende thuiszorginstellingen. Branche organisaties van bestaande thuiszorgorganisaties zagen echter oneerlijke concurrentie opkomen in de groep zzp-ers en vochten het convenant aan.

Met succes, al was dat succes niet gebaseerd op oneerlijke concurrentie. Natuurlijk niet. We zien graag een hoog gemotiveerde groep zorgverleners die voor een lagere prijs willen werken dan de reguliere aanbieders op de markt verschijnen. Oneerlijke concurrentie is niet relevant in de sector die als ‘markt’ gelabeld is. Nee, de rechter besliste dat op basis van de huidige wet- en regelgeving, de aannemer van ZiN deze verantwoordelijkheid niet door kan geven aan een individuele zelfstandige zorgverlener. De zorguitvoering dient onder de verantwoording te geschieden van de partij die de zorg aanbesteed heeft gekregen; de thuiszorginstelling zelf. Als de zorgverlener dus (als zzp-er) onderaannemer zou zijn van ZiN thuiszorg, dan wordt dit niet gezien als ondernemerschap van de zzp-er, maar als een zorgverlener met een dienstbetrekking (loondienst).

Daar gaat deze brief over van VWS & Financiën en het is zeer goed denkbaar dat de zzp-er met terugwerkende kracht opgelegd krijgt dat bepaalde uren zorg niet als ondernemersuren worden aangemerkt. Geen probleem, totdat de 1225 uren grens niet meer gehaald wordt en de forse fiscale voordelen van de zzp-er (grofweg € 12.000 aan aftrekposten) niet als aftrek opgevoerd hadden mogen worden. Terugbetalen dus in voorkomende gevallen. Althans, zo is de verwachting. Niet de zorg mogen verlenen die je wilt en achteraf met een vordering opgezadeld kunnen worden dus.

Een buitenstaander zou nu zeggen: prima, dan focus je dus op de niet-ZiN markt. Dat zou absoluut kunnen, ware het niet dat de overgebleven PGB markt fors onder druk staat door (A) een klein volume (B) beperkte tarieven en (C) wisselend presterende bemiddelaars. Ik werk met zzp-ers samen die niet kunnen leven van het werk dat uit het PGB naar hun toe komt. Daarnaast kunnen reguliere ZiN thuiszorgorganisaties niet zonder de zzp-er en wordt er iedere dag opnieuw een appel op hen gedaan. De zzp-er wordt met zeer grote regelmaat ingezet voor Zorg in Natura thuiszorg. Vooral voor 24 uurs diensten, nachtzorg en flexibele arbeid is de zzp-er een beminde groep om met regelmaat op terug te vallen. Sterker nog, er zijn zelfs organisaties (>3000 zelfstandige zorgverleners) die hun hele bedrijfsvoering rondom het (afgeschoten) convenant hebben opgetuigd en doorgaan met de inzet van zzp-ers in ZiN thuiszorg. Pogingen om eens een vraag te kunnen stellen aan een organisatie als deze blijven overigens onbeantwoord. Buurtzorg met zzp-ers. Het werkt en kent goede resultaten, maar.. het mag niet.

Ik ben in de omstandigheid geweest om met zowel VWS als met de fiscus over dit onderwerp te mogen praten. Laat ik 1 ding vooropstellen: niemand is hier blij mee. VWS ziet graag de groep zzp-ers betrokken in de sector en baalt ervan dat het convenant niet werkzaam gebleken is. De fiscus kan niet anders doen dan constateren dat ZiN als dienstbetrekking aangemerkt dient te worden en vindt dat de zzp-ers inmiddels op de hoogte moeten zijn van de onmogelijkheden op dit vlak. Ook vanaf hun zijde is er naar eigen zeggen voldoende geduld betracht. Ik heb bij beide partijen aangegeven dat de informatievoorziening naar de groep zzp-ers tekort geschoten is tot op heden. Niet zo gek.

Als je als opdrachtgever meer dan genoeg zorg te verlenen hebt en je hebt zorgverleners klaar staan om die zorg te verlenen, dan is het rooster dicht krijgen soms belangrijker dan de jurisprudentie volgen over de inzet van zzp-ers, zo blijkt. Zzp-ers zijn over het algemeen slecht geinformeerd over de (on)mogelijkheden van het verlenen van ZiN en ook grote thuiszorgorganisaties blijken niet altijd op de hoogte te zijn over de nuances. Helaas vergeten zzp-ers in dit hele traject vaak 1 ding: de verantwoordelijkheid voor de opdrachtgever verdwijnt grotendeels met een VAR-WUO van de zzp-er in de hand. Als de opdrachtgever (thuiszorgorganisatie) ‘te goeder trouw’ gehandeld heeft met een zzp-er in de zorg die ZiN verleent, en de zzp-er beschikt over een VAR-WUO, dan liggen de vorderingen richting de zorgverlener straks op de deurmat van de zzp-er en niet de opdrachtgever. De VAR-WUO vrijwaart deze namelijk van een dienstbetrekking. Ook achteraf. Des te meer reden om je als zzp-er goed in te lezen in de Do’s and Don’ts.

De oplettende lezer vraagt zich overigens af waarom opdrachtgevers willens en wetens zzp-ers in blijven zetten als ZiN thuiszorg onbereikbaar is. Dat heeft te maken met een heel ander punt, namelijk het feit dat opdrachtgevers eraan twijfelen of een en ander wel overeind blijft staan als het aan een rechter voorgelegd wordt. Als je aan het begin van het jaar een VAR-WUO krijgt en je dus ondernemer bent volgens de fiscus, mag je dan achteraf wel vorderingen van diezelfde fiscus opgelegd krijgen als je ‘ter goeder trouw’ zorg hebt verleend / hebt ondernomen? Is kortgezegd, de VAR-WUO dus minder sterk dan het uitvoeringsbesluit AWBZ? Het is een interessante these en ik volg dan ook de partijen die zich opmaken voor zo’n rechtsgang. De vraag in de tussentijd is echter: kunnen we het ons permitteren om de zzp-ers toch in dit werkveld actief te laten zijn? Ik ben zelf bang van niet.

Een van de vragen die mij nu nog bezig houdt, is ‘per wanneer’. De VWS folder is door ondergetekende gecontroleerd op voldoende Jip en Janneke gehalte, de informatie is helder en lag eigenlijk al een tijd op de plank. De fiscus zal steekproefsgewijs gaan controleren en je kunt dus als zzp-er je uren ZiN thuiszorg van ondernemersuren in dienstbetrekking zien veranderen. Als je daarmee onder de 1225 uur dipt dan kan dat forse financiële consequenties hebben. Ik hoop dat dat nu helder is. De nullijn is getrokken. Nu echter, blijft de enige vraag per wanneer deze maatregel ingaat, want een datum staat niet in de folder benoemd. Het zou ook kunnen dat de datum met terugwerkende kracht opgelegd wordt. De eerste signalen die ik daarover ontvangen heb zijn niet positief, maar ik blijf trachten een reële datum te ontlokken bij de partijen. Wat we namelijk in de laatste plaats zouden willen is dat zzp-ers in de zorg met terugwerkende kracht voor feiten gesteld worden en het bijltje erbij neergooien door dit soort regelgeving. En dat is nou exact waar ik bang voor ben.

Lex

Lex Tabak

Over

Lex Tabak. MSc. werkt als coach, adviseur, expert en toezichthouder binnen het publieke domein. Op dit blog valt veel terug te lezen over zelfstandige zorgprofessionals. Sinds 2006 zet hij zich in voor de positionering van deze zzp’ers in de zorg. De activiteiten voor deze groep worden inmiddels duurzaam gefaciliteerd door branche organisatie Solopartners. Voor een uitgebreide kennismaking klik hier , voor contact hier.

1 comment

  1. Hans Fast
    |

    Ik ben geen gediplomeerde zorgverlener, enkel een envoudige student die reageerde op een advertentie voor een bijbaan als huishoudelijke hulp met een interessante uurtarief, maar ik herken mijn situatie in deze post (gevonden via internet zoekopdracht, via uw oude blog) en het geeft een beetje zekerheid over wat ik moet doen (wel of niet inschrijven KvK, wel of niet doorgaan ermee – ik ben van plan te stoppen). Een vervelende situatie waar ik na een paar weken achter ben gekomen toen ik naar de KvK ging. Uw initiatief voor een netwerk om een alternatief te creëren moedig ik aan, maar als student zal ik voor mezelf toch maar een andere manier van geld verdienen zoeken.

Leave a Comment