Het aantal zzp-ers is binnen tien jaar tijd bijna verdubbeld. 4,8% van de beroepsbevolking is inmiddels zzp-er, oftewel 1 op de 20 personen tussen de 15 en 65 die werk hebben of zoeken is zelfstandig. In absolute getallen: 350.000 personen is momenteel zzp-er. Bij een periodiek onderzoek onder 2200 zzp-ers (‘Zelfbewust een Zelfstandige positie’) zijn een aantal zaken in kaart gebracht, zoals persoonskenmerken van de ondernemer, de wijze waarop hij zijn bedrijfsvoering vormgeeft, etc. Het is een onderzoek dat nu voor de vierde keer gehouden is en wordt gefinancierd door het ministerie van SZW en het MKB.
De afgelopen week rapporteren diverse media positieve berichten over de – in dit rapport besproken- zzp-er in de zorg. Nursing, Zorgmarkt en TVV online om maar eens wat te noemen. Zij koppelen dit ogenschijnlijk aan de zoveel besproken zzp-er in de zorg; de zelfstandige verpleegkundige en verzorgende. Is dat terecht?
Een aantal algemeenheden over zzp-ers in Nederland. Slechts 20% heeft zich verzekerd tegen ziekte en 38% tegen langdurige arbeidsongeschiktheid. Dat vind ik bijzonder laag. 88% van alle zzp-ers is tevreden over zijn/haar arbeidsomstandigheden en dit ligt ruim 10% hoger dan bij personen in loondienst (77%). Wat mij hierbij opvalt is dat 77% van de werknemers tevreden zijn met hun arbeidsomstandigheden. Dit had ik niet verwacht. Ik had gedacht dat dit lager zou zijn. 90% van de personen die een overstap maakte van dienstverband naar zzp-erschap is daarover tevreden. Dat verbaast mij dan weer niet.
Maar goed, dan de zorg en welzijn feitjes. Ik kan niet goed distilleren welk percentage van de totale groep geïnterviewden zelfstandige verpleegkundigen of verzorgenden zijn. Er zijn natuurlijk veel meer zzp-er in de zorg en welzijn actief dan alleen verpleegkundigen en verzorgenden. Denk aan interim managers, zelfstandige diëtisten, fysiotherapeuten, artsen, etc. Ik durf het niet aan om de resultaten van dit onderzoek een op een te koppelen aan zuiver verpleegkundigen en verzorgen.
Dat gezegd hebbende, wat feitjes. 90% van de zzp-ers in de zorg en welzijn is ouder dan 34 jaar. Dat is bovengemiddeld oud. 73% van de zzp-ers in zorg en welzijn is hoger opgeleid. Dat is voor mij een eerste signaal dat het hier niet alleen maar verpleegkundigen en verzorgenden betreft. Het leeuwendeel daarvan is namelijk middelbaar opgeleid. Bijna 50% van de zzp-ers in zorg en welzijn houdt het niet langer dan 5 jaar uit met zijn/haar onderneming. Slechts 26% houdt het langer uit dan 10 jaar. Zoals we allemaal weten factureert de zelfstandige verpleegkundige en verzorgende zijn/haar uren per uur aan opdrachtgevers. Echter slechts 52% van de respondenten in dit onderzoek werkt met facturering per uur. Dat, in combinatie met het hoge opleidingsniveau doet mij geloven dat het hier in mindere mate gaat om de doelgroep van verpleegkundigen en verzorgenden.
Bij de start van de onderneming was minder dan 1% van de zzp-ers in zorg en welzijn negatief. Op het moment dat ze voor dit onderzoek ondervraagd werden (en dus inmiddels actief waren), was de ontevredenheid opgeklommen naar 4%. Niet erg hoog, maar toch interessant dat voor een aantal zzp-ers in de zorg en welzijn het niet zo gelopen is als ze hadden gedacht. Ook is gevraagd aan de groep welke zzp-ers zijn gestart omdat het wat hen betreft de enige manier was om aan betaald werk te komen. Maar liefst 21% binnen de zorg en welzijn sector deden dit met zo’n negatief uitgangspunt. Van die groep geeft maar liefst 35% aan dat alternatieven ontbraken en dat deze werkzaamheden niet in loondienst uit te voeren zijn. Tja, dat kun je toch niet zeggen van verpleegkundigen en verzorgenden. Voor mij eens te meer een signaal dat deze groep niet dominant vertegenwoordigd is in dit onderzoek.
61% van de zorg en welzijn deelnemers is er financieel op vooruit gegaan. Slechts 9% zou liever in loondienst zijn op het moment van ondervraging. 95% van de ondervraagden heeft 3 of meer opdrachtgevers. Maar liefst 66% van de ondervraagden heeft doorlopende overeenkomsten met haar opdrachtgevers (zorgverzekeraars?). Slechts 13% van de ondervraagden in de zorg en welzijn heeft gewerkt via een bemiddelaar. Aangezien het aandeel zelfstandige verzorgenden en verpleegkundigen dat op een of andere wijze gebruik maakt van een bemiddelingsbureau oververtegenwoordigd is (ik schat het op meer dan 95%), kunnen we nu definitief concluderen dat dit onderzoek niet in hoge mate gaat over zelfstandige verpleegkundigen en verzorgenden. Alhoewel ik geloof dat de uitkomst van 93% tevredenheid over zzp-erschap in de zorg ongetwijfeld ook voor zelfstandige verpleegkundigen en verzorgenden opgaat, kunnen we dit onderzoek niet rijmen met deze specifieke doelgroep.
Lex
