SER

De SER, de Sociaal Economische Raad, is belast met het doen van een onderzoek naar de arbeidsmarktpositie van ZZP-ers in het algemeen. Om te komen tot een advies, heeft de commissie besloten om een aantal relevante spelers in het veld van ZZP-ers uit te nodigen voor hoor- en wederhoor. De hoorzitting zou duidelijkheid moeten bieden over de wensen die de groep ZZP-ers in algemene zin zouden kunnen hebben ten aanzien van hun arbeidsmarktpositie. Branche organisatie V&VN is een van de partijen die uitgenodigd was en aangezien ik aangesloten ben bij het platform zelfstandigen van V&VN, kreeg ik van hen de gelegenheid om het standpunt van de ZZP-ers in de zorg te verdedigen. Een unieke kans vond ik zelf, die ik vandaag met veel plezier vorm gegeven heb.

Eigenlijk is de ZZP-er een vreemd fenomeen. Het is een ondernemer zonder personeel die grenst aan een werknemer. Hij mist een aantal sociale zekerheden tegenover  de werknemer en draagt hiervoor dus ook niets af aan het sociale systeem. De groei van ZZP-ers is (ook in de zorg) explosief te noemen en daarmee staan de sociale zekerheden steeds meer onder druk. Het systeem is er immers op gebaseerd dat de sterken het opnemen voor de zwakken en als juist de sterken ondernemer worden en niet langer afdragen aan dat systeem, wordt het moeilijker vol te houden. Tijd dus om eens te inventariseren of er gemeenschappelijke wensen zijn die de ZZP-ers hebben en of er ruimte is om het systeem te verbeteren.

De commissie had de volgende vragen gesteld;

- Welke groep ZZP-ers vertegenwoordigt u?

- Wat zijn de behoeften van deze groep?

- Welke knelpunten ondervinden zij?

- En welke oplossingen dienen hiervoor aangedragen te worden?

Deze vragen hebben ze gesteld bij 8 gesprekspartners, waarvan V&VN er dus een vormde. De anderen waren ZZP Nederland, Vereniging van ZZP-ers, Nederlandse Uitgeversbond, Vereniging schrijvers en vertalers, Economisch Instituut voor de bouwnijverheid, de Uniforce groep en de vereniging van accountants.

Aan de andere kant van de tafel, driekwart van de aanwezigen, werden gevormd door de grote spelers in de markt die hier beleid over uitstippelen of erover meedenken; VNO-NCW, CNV, FNV, CPB, UWV, Economische zaken, Financiële zaken en Sociale Zaken.

De ondervraagden vormden een enorm bonte groep die allemaal hun eigen insteek hadden in wat de ZZP-ers zoal bezighield en wat goed voor hen zou zijn. Via een position paper konden de partijen vooraf aan de commissie bekend maken wat hun positie was en na een spreektijd van 5 minuten konden er vragen gesteld worden. Dit leverde interessante bijdrages op. De kernvraag was natuurlijk of het huidige fiscale en sociale systeem van de ZZP-er afdoende is. Moet dit systeem niet op de schop en zo ja, tegen welke voorwaarden?

Ik moet zeggen dat het zoiezo prettig is om eens een mening gevraagd te krijgen over de wijze waarop een gesteld systeem zijn werk doet. Iedere partij kijkt naar op zijn eigen manier van – en naar de ZZP-er en dat leverde dan ook verschillende reacties op. De accountantsvereniging had een aantal hele tactische toevoegingen aan het huidige systeem en vervulde de beste bijdrage. De Uniforce groep, al eerder door mij bekritiseerd in dit blog via hun fiscale achterdeur om risicomijdend ondernemer te kunnen zijn (niets mis mee, maar niet voor ettelijke honderden euro’s per jaar) was de minst positieve vond ik. Ze vonden eigenlijk dat het huidige systeem wel prima was zo en vonden ook eigenlijk dat ze niet echt iets te zoeken hadden op de bijeenkomst. Tja.

Ons eigen verhaal dan. Na een introductie door Francis, de lobbyist van V&VN, kreeg ik het woord. Na uitgeleg gegeven te hebben over welke zorgverleners deel uitmaken van onze doelgroep en hoe groot deze ongeveer is, kon ik de kern van de zaak naar mijn mening redelijk over het voetlicht brengen. De ZZP-er in de zorg kan zich helaas nog niet bezighouden met fiscale problemen, vangnetconstructies en pensioenvoorzieningen aangezien de markt nog voor een groot deel dicht ligt voor hen. Onvoldoende werkgelegenheid, waardoor ongezonde tarieven en daardoor ongezond ondernemerschap is de dagelijkse praktijk. De zorgverleners die ZZP-er worden doen dat uit ongenoegen met hun loondienstverband en over het algemeen niet vanuit het positieve van het ondernemen. We raken die zorgverleners nu echter na het moeilijke ZZP-erschap kwijt aangezien deze na het falende ondernemerschap uitstromen zo hebben we gemerkt. Met de huidige krappe markt en de komende vegrijzing is dat een doodzonde.

Er moet dus een kader geschapen worden. Enerzijds voor de client (waar haal ik goede ZZP-ers vandaan en waar moeten ze aan voldoen?) en anderzijds voor de ZZP-ers zelf (waar moet ik aan voldoen om goed ondernemer te zijn en goede kwaliteit van zorg te bieden?). Dat kader is de enige logische oplossing voor deze groep, ten einde ze te behouden. Tja. Het was weliswaar misschien niet helemaal de inhoud waarop de commissie gehoopt had, maar het is wel onze realiteit. Er kwamen dan ook betrokken vragen (“zijn die ZZP-ers bereid om wat in te leveren voor die kwaliteitsnormering?”) en minder betrokken vragen (“dan gaan de zelfstandige verpleegkundigen zeker geen nachtdiensten lopen omdat ze daar geen zin in hebben?”) uit voort. Feit is echter wel dat we het probleem over onder de aandacht gebracht hebben. De ZZP-ers in de zorg hebben een kader nodig om aan de gang te kunnen blijven en verantwoorde zorg mogelijk te maken. Het keurmerk V&VN en het kwaliteitsregister kunnen daarbij helpen. We moeten echter wel gaan beslissen en forceren waar de ZZP-ers aan moeten voldoen om dat doel van kwaliteit te bereiken. Fiscale problemen, sociale vangnetten en een andere invulling van het ZZP-erschap komen vanzelf wel. Dat is bij ons secundair.

Ik ben benieuwd wat eruit voortkomt. Francis en ik kijken allebei terug op een geslaagde ontmoeting en al hebben we het alleen maar weer even onder de aandacht gebracht; de belangen van de groep ZZP-ers krijgen steeds meer aandacht. Een welbestede dag dus, in een voor mij niet alledaagse setting. Leuke ervaring.