Een collega wees mij op de stilte die nu heerst rondom het ‘franchise in de thuiszorg’ gebeuren dat enkele jaren geleden met veel bombarie is aangekondigd.
Twee grootschalige concepten zijn de afgelopen jaren gelanceerd, te weten ‘Yu‘ en ‘Thuis Amsterdam‘. De laatste is inmiddels offline gehaald en de eerste biedt een prachtige site met mooie doelstellingen. Mijn interesse werd geprikkeld door dit ogenschijnlijke uiteenlopende succes. Eens kijken waar die franchise allemaal over gaat.
Franchise
Ik neem aan dat het concept franchise redelijk bekend is. Voor een bepaald entree bedrag en een percentage van de omzet kun je je als bedrijf (of ZZP-er) scharen onder het merk en concept van een franchise-gever. Het voordeel is dat je mee kunt liften op het imago en de bedrijfsstructuur van reeds bestaande ondernemers die onder dezelfde naam succesvol zijn geworden. Neem bijvoorbeeld mijn favoriete pizzeria; New York pizza. Een franchise concept. Zelfstandige ondernemers nemen het productaanbod en de bedrijfsopzet over van de franchise-gever over en worden daar (hopelijk) succesvol mee.
Wat zijn de beloofde voordelen van de franchise in de thuiszorg?
* De klant heeft gegarandeerde opvang als de ZZP-er uitvalt en mag gebruik maken van de kwaliteitswaarborgen van de franchise-gever. Met andere woorden; er is een cliëntenraad, klachtencommissie en prijzen zijn gemaximaliseerd. Daarnaast is de zorgverlener beter in staat de wensen wat bezoek betreft in te vullen dan iemand in loondienst.
* De franchisenemer is zelfstandig en doet zijn eigen acquisitie, bedrijfsvoering en facturering binnen het geschapen kader van de franchise. Er moet verplicht gebruik worden gemaakt van protocollen, handboeken en procedures. Daar staat tegenover dat er gebruik gemaakt kan worden van de expertise, het merk, de marketing en administratie van de franchise.
* De franchisegever hoopt natuurlijk dat de nieuwe geworven cliënten door de franchisenemer met hen in contact gebracht worden voor aanvullende diensten. Zij verbreden hun potentiele cliëntenkring terwijl zij niet zelf actief hoeven te werven. Verder houden zij de markt van groeiende zelfstandigen in de gaten, bieden zij een beter product op maat aan hun bestaande clientèle en borgen zij kwaliteit.
Het mes lijkt aan een hoop kanten te snijden.
Thuis Amsterdam
Het project in Amsterdam is met € 133.000 Europese subsidie opgezet. Gedurende een jaar is er gewerkt aan een handboek, ondernemersplan en de overige administratieve opzet die samenhangt met het creëren van een franchise. In 2003 is dit afgerond.
Het achterliggende idee was best sterk. De markt van ZZP-ers (zelfstandigen) in de thuiszorg groeide sterk, omdat de hoeveelheid PGB’s sterk steeg. Amsterdam Thuiszorg (AT) wilde deze groei niet geheel aan zich voorbij laten gaan en bood haar werknemers de mogelijkheid om binnen een franchise zelfstandig te gaan. Onder de paraplu van AT.
Op die manier zouden medewerkers die de wens hadden zelfstandig te werken het minder eng vinden om de stap te wagen en hield AT een vinger aan de pols binnen deze groei en profiteerde mee. Het bieden van een modulaire opleiding lag binnen het wensen perspectief van AT zodat werknemers verantwoord begeleid konden worden naar het ondernemerschap.
Waar lag de winst voor AT? Een ZZP-er in de thuiszorg zou meer bewegingsvrijheid hebben dan iemand in loondienst. Een zelfstandige is in staat zijn eigen tijden te bepalen en frequentie van bezoek. Een onderneming met werknemers heeft zich te houden aan bepaalde regelgeving. Dus stel dat jij als thuiszorgorganisatie werk kunt verdelen onder ZZP-ers met jouw franchise, dan kun jij als bedrijf je klanten beter bedienen. Je beschikt namelijk over meer flexibele medewerkers.
Thuis Amsterdam zou een pilot draaien van 5 franchise nemers en vanaf 2005 officieel van start gaan. Momenteel is de site echter offline gehaald. Wat is er gebeurd?
Yu
Dit meer recente project is nog steeds in de lucht en speelt zich af in Friesland. Stichting Palet in samenwerking met corporatieholding Friesland heeft dit opgezet om op die manier binnen een appartementencomplex met senioren zorggarantie af te geven. Deze garantie was met personeel in loondienst niet te geven. Dit bleek zo’n succes (volgens de site) dat dit uitgebreid is naar andere locaties in de provincie en gesteund wordt door het zorgkantoor.
Na wat speurwerk denk ik dat de reden voor het opzetten van Yu hier uit voortkomt. De provincie Friesland is al veel langer bezig om woonvoorzieningen op maat op te zetten en ik neem aan dat de wens om flexibeler, maar toch gebonden personeel (de franchisenemers) gekomen is naar aanleiding van praktijkervaringen.
Beschouwing
Waar Thuis Amsterdam probeerde met name grip te krijgen op het groeiend aantal ZZP-ers die vervolgens op zoek moesten naar een klant, heeft Yu zijn organisatie opgezet naar aanleiding van de bestaande vraag in de eigen regio. Althans, dat is mijn beeldvorming. Dit wezenlijke verschil heeft misschien wel het lot bepaald van de twee initiatieven.
Wel vraag ik me af hoe de problematiek van de VAR zich verhoudt tot de franchisenemers bij Yu. Het lijkt mij dat deze gestuurd worden in cliëntenaanbod door de woonvoorzieningen van Palet en dat lijkt me problemen opleveren. Ik kan me ook alleen voorstellen dat franchise-nemerschap alleen interessant is als het de markt naar een nieuwe categorie klanten aanboort. In dit geval biedt Yu een categorie waar je normaal gesproken als ZZP-er niet zomaar tussen komt, namelijk die van een woonvoorziening. Buiten die reden, zie ik persoonlijk geen meerwaarde in het franchiseschap en kan ik me voorstellen dat het in Amsterdam een vroege dood gestorven is. Bewaking van kwaliteit, het positioneren in de markt en het nadenken over je product zijn toch echt onderdelen die samenhangen met het ondernemerschap.
Ik hoop echter nog wel eens de praktijkverhalen te horen van iemand die via het Yu franchiseschap werkt.
