Succesvol beleid
Dat aanvankelijk succesvol beleid van de overheid binnen de gezondheidszorg ongewenste neveneffecten heeft wordt hoe langer hoe meer duidelijk binnen de thuiszorg. De invoering van het aanvankelijk succesvolle PGB stamt uit 1995 nadat er gedurende twee jaar mee was geëxperimenteerd. Wanneer je langer dan 3 maanden zorg nodig hebt, dan mag je naast zorg in natura, sindsdien ook kiezen voor het PGB. De doelstelling van het PGB was en is nog steeds het bevorderen van marktwerking. Als je namelijk als zorgconsument zelf degene bent die de rekeningen mag betalen, dan kun je bij de gekozen zorgleverancier beter aansturen op een zorgproduct op maat. De invloed van de zorgconsument nam door het PGB dus toe en de marktpartijen binnen de thuiszorg moesten zichzelf trachtten te verkopen. Vooral de laatste jaren kent het PGB een zeer sterke stijging. Van 51.000 budgethouders in 2003 naar 89.000 in 2007. Tot zover het succes.
Rem op succes
Dat de overheid niet blij is met de enorme groei van het PGB is al een aantal jaren duidelijk. Het blijkt namelijk een nogal dure oplossing te zijn om marktwerking te bewerkstelligen. De vergrijzing is namelijk een factor die steeds overduidelijker de hoofdrol gaat eisen binnen het beleid van het ministerie van Volksgezondheid. Meer uren zorg voor minder schijnt het credo steeds meer te worden. Dat is natuurlijk ook niet zo gek. Als je budget voor gezondheidszorg op de totale begroting nu al zwaar drukt, kun je nagaan wat dat over een aantal jaar doet als de vergrijzing op zijn top is. Het moet uit de lengte of uit de breedte. Wat de overheid daar echter voor maatregelen op verzint getuigt echter niet echt van slim beleid.
* De overheid heeft een maximum gesteld aan het aantal te verstrekken PGB’s, of in ieder geval het totale bedrag dat er aan PGB’s uitgekeerd mag worden. Dat dat geld een keer opraakt is dan natuurlijk slechts een kwestie van tijd. Hiermee lijkt de overheid te zeggen van; leuk die marktwerking, maar tot op bepaalde hoogte. Wat mij betreft een vreemde combinatie, dat PGB en die maximalisering.
* Daarnaast heeft de overheid de WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning) in het leven geroepen. Deze wet legt de verantwoordelijkheid van onderdelen van de (thuis)zorg bij gemeenten in plaats van bij de centrale overheid. De huishoudelijke hulp valt inmiddels binnen de WMO. Dat wil zeggen dat u van uw gemeente bij de keuze voor zorg in natura een indicatie moet krijgen voor huishoudelijke hulp en de hoeveelheid. De verantwoordelijkheid van huishoudelijke hulp is dus bij de gemeente komen te liggen en de verwachting is dat dit ook met andere onderdelen van zorg gaat gebeuren. Een ordinaire kostenbezuiniging natuurlijk, want het geld dat de gemeente uitspaart mogen ze aan andere zaken besteden. De motivatie van gemeenten om dus laag in te zetten bij mensen die huishoudelijke hulp nodig hebben blijkt hoog. Daarnaast mogen de gemeenten zelf prijsafspraken maken met (huishoudelijke hulp) zorg leveranciers en dat leidt weer tot desastreus lage uurlonen waar reguliere thuiszorg organisaties niet tegenop kunnen. Met ontslagen tot gevolg.
Samengevat
Marktwerking is dus een doelstelling voor de overheid geweest, maar blijkt in bepaalde onderdelen onbetaalbaar. Daarom de rem erop door het geld voor de PGB’s te maximaliseren. Daarnaast is marktwerking natuurlijk hartstikke mooi, maar als de overheid zelf prijsafspraken moet maken, dan duwen ze alle vormen van concurrentie weg door een absurdistisch laag uurloon te eisen. Met als gevolg een lagere kwaliteit van zorg, want wie werkt er nu met gezonde motivatie en welwillendheid voor een uurloon van een paar euro?
De vergrijzing zorgt voor een enorm financieel probleem en daar zijn zeker oplossingen voor nodig. De boodschap zal echter een zure boodschap worden die indruist tegen onze geliefde verzorgingsstaat; kwalitatief hoogstaande thuiszorg wordt straks alleen nog beschikbaar voor mensen die daar zelf geld voor over hebben. En het zelf kunnen betalen.
